Próby szczelności zbiorników bezciśnieniowych i niskociśnieniowych
Próby szczelności wykonuje się w ramach obowiązkowych badań technicznych zbiorników, prowadzonych przez UDT z mocy ustawy o dozorze technicznym i wymienionych poniżej aktów wykonawczych, w celu wydania przez UDT decyzji zezwalającej na eksploatację tych urządzeń.
Rodzaje prób szczelności zbiorników, stosowane w badaniach zbiorników lub ich elementów, określone są w rozporządzeniach:
- Ministra Gospodarki z dnia 18 września 2001 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego, jakim powinny odpowiadać zbiorniki bezciśnieniowe i niskociśnieniowe przeznaczone do magazynowania materiałów ciekłych zapalnych ze zmianą w Dz. U. z 2008 r. Nr 60, poz. 371,
- Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego, jakim powinny odpowiadać zbiorniki bezciśnieniowe i niskociśnieniowe przeznaczone do magazynowania materiałów trujących lub żrących .
UDT współpracuje z szeregiem wyspecjalizowanych zakładów, które wykonują próby szczelności. Ponieważ za wynik badania technicznego i jakość wykonania próby szczelności odpowiada inspektor UDT wydając decyzję zezwalającą na eksploatację zbiornika, sposób wykonywania niektórych prób wymaga uznania przez UDT.
W przypadku braku dostępu do ścianek zbiornika, sposób wykonania próby szczelności zbiorników, zwany dalej "techniką", wymaga uznania przez UDT metod prób szczelności:
- gazowa ciśnieniowa z pośrednim pomiarem szczelności poprzez badanie spadku ciśnienia lub podciśnienia,
- amoniakalna lub inna chemiczna,
- gazowa próżniowa-pęcherzykowa,
- ultradźwiękowa,
- z helowym wykrywaczem nieszczelności (ciśnieniowa, ciśnieniowo-próżniowa, próżniowa)
- inne uzgodnione rodzaje prób:
- hydrostatyczna z magnetostrykcyjnym pomiarem poziomu cieczy,
- pomiar zmiany masy cieczy za pomocą sondy wypornościowej i tła akustycznego w części gazowej.
Uznania wymagają próby szczelności podziemnych i naziemnych zbiorników bezciśnieniowych i niskociśnieniowych przeznaczonych do magazynowania materiałów ciekłych zapalnych oraz żrących i trujących wykonywane w fazie wytwarzania zbiorników i ich eksploatacji, przy czym nie dotyczy to następujących prób szczelności:
1) hydraulicznej hydrostatycznej próby zbiorników naziemnych,
2) bezciśnieniowej penetracyjnej próby zbiorników naziemnych,
3) gazowej ciśnieniowej próby przy użyciu powietrza lub innego niepalnego gazu dla zbiorników naziemnych,
4) hydraulicznej ciśnieniowej zbiorników naziemnych.
Uznania nie wymagają próby szczelności zbiorników wraz z osprzętem, wykonywane jako próby uzupełniające podczas badań odbiorczych zbiorników podziemnych, w przypadku dostępności do oględzin połączeń badanej części. Dotyczy to próby gazowej ciśnieniowej powietrznej lub przy użyciu innego gazu niepalnego oraz próby hydraulicznej hydrostatycznej lub ciśnieniowej, tj. mogą być one wykonywane bez konieczności uznania techniki.
Postępowanie uznaniowe techniki wykonywania próby szczelności zbiorników dla danej metody oraz laboratorium /zakładu wykonującego próby szczelności daną techniką prowadzi Centralne Laboratorium Dozoru Technicznego (CLDT).
Rejestr uznanych przez UDT technik prób szczelności i uznanych metod oraz uznanych laboratoriów / zakładów do wykonywania prób szczelności, o których mowa powyżej prowadzi CLDT.
DOKUMENTY
- Wykaz uzgodnionych metod i technik prób szczelności oraz uznanych laboratoriów/zakładów do ich wykonywania
- Modernizacja zbiorników bezciśnieniowych i niskociśnieniowych - warunki UDT
WNIOSKI
Wniosek może być złożony do dowolnego Oddziału UDT lub w Centralnym Laboratorium Dozoru Technicznego (CLDT).
Wytwarzanie, modernizacja i naprawy urządzeń technicznych
Wytwarzający, montujący (pierwszy montaż urządzenia rozumiany jest jako ostatnia faza procesu wytwarzania), naprawiający lub modernizujący:
- urządzenia techniczne podlegające dozorowi technicznemu
oraz
- materiały i elementy stosowane do wytwarzania, naprawy lub modernizacji tych urządzeń,
musi posiadać uprawnienie wydane w formie decyzji administracyjnej przez UDT - zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321).
Wymóg ten dotyczy zarówno zakładów krajowych jak i zagranicznych.
Zob. Procedury uprawniania zakładów
O dozorze technicznym
Każde urządzenie techniczne jest projektowane i wytwarzane tak, aby zminimalizować zagrożenia związane z jego eksploatacją do poziomu akceptowalnego ryzyka. W UE regulują to przepisy wdrażające dyrektywy wspólnoty. Jednak w fazie eksploatacji, kiedy urządzenie znajduje się w rękach konkretnych ludzi, kiedy wymaga bieżącej konserwacji, a jego poszczególne elementy podlegają zużyciu, mogą powstawać zagrożenia.
Dozór techniczny to określone ustawą działania zmierzające do bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych i urządzeń do odzysku par paliw.
Dozorowi technicznemu podlegają urządzenia techniczne stwarzające zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia i środowiska, poprzez rozprężanie cieczy lub gazów znajdujących się pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego, wyzwolenie energii potencjalnej lub kinetycznej przy przemieszczaniu ludzi lub ładunków w ograniczonym zasięgu oraz rozprzestrzenianie się materiałów niebezpiecznych podczas ich magazynowania lub transportu oraz urządzenia zainstalowane na stacjach paliw płynnych służące do odzyskiwani par produktów naftowych klasy I.
UDT jako jednostka inspekcyjna spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17020:2012, co potwierdza certyfikat akredytacji nr AK 001, wydany przez Polskie Centrum Akredytacji.
Do zadań UDT jako jednostki inspekcyjnej należą w szczególności:
- badanie urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu w fazie ich eksploatacji;
- dozór nad naprawami i modernizacją urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu;
- dozór nad wytwarzaniem urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu i nie objętych dyrektywami UE;
- uprawnianie zakładów w zakresie:
- wytwarzania urządzeń technicznych, ich elementów oraz materiałów
- naprawiania i modernizowania urządzeń technicznych
- poświadczanie kwalifikacji osób:
- obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne podlegające dozorowi technicznemu;
- wykonujące czynności spawania, zgrzewania, lutowania oraz przeróbkę plastyczną i obróbkę cieplną w toku wytwarzania, naprawy lub modernizacji urządzeń podlegających dozorowi technicznemu technicznych oraz wytwarzania elementów stosowanych do wytwarzania, naprawy lub modernizacji tych urządzeń;
- uznawanie laboratoriów przeprowadzających badania niszczące i nieniszczące wytwarzanych, montowanych, naprawianych lub modernizowanych urządzeń technicznych;
- uzgadnianie programów szkoleń dla osób obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne.
Podstawy prawne:
Przygotowanie do badań
Eksploatujący, w terminach określonych przepisami przygotowuje urządzenie do badań (zgodnie z wytycznymi zawartymi w instrukcji eksploatacji), w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia. Urządzenie powinno być przygotowane w sposób zapewniający bezpieczeństwo osób wykonujących badania, należy zapewnić bezpieczny dostęp do badanego urządzenia, odpowiednie oznakowanie oraz wydzielenie stanowiska pracy. Obowiązkiem eksploatującego jest odpowiednia analiza zagrożeń, na podstawie której podejmuje decyzję czy przygotowanie stanowiska do badania poszczególnych urządzeń do odzysku par paliw będzie wymagać wyłączenia całej stacji, czy też tylko danego odmierzacza, który poddawany jest aktualnie badaniu.
Zastrzega się ustalenie przez inspektora dodatkowych wytycznych dotyczących przygotowania urządzenia do badania np. w zależności od wyboru przez eksploatującego metody badawczej:
- metoda „sucha” – badanie przeprowadzane przy tzw. symulowanym przepływie benzyny przy jednoczesnej rzeczywistej pracy systemu odzysku par paliw,
- metoda „mokra” – badanie przeprowadzane w stanie rzeczywistej pracy odmierzacza tzn. przy rzeczywistym przepływie benzyny.