Zbiorniki bezciśnieniowe i niskociśnieniowe przeznaczone do magazynowania materiałów trujących lub żrących

Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122 poz. 1321) z późniejszymi zmianami.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 nr 0 poz. 1468).

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych dozoru Technicznego, jakim powinny odpowiadać zbiorniki bezciśnieniowe i niskociśnieniowe przeznaczone do magazynowania materiałów trujących lub żrących (Dz.U. Nr 63, poz. 572).

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 listopada 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za czynności jednostek dozoru technicznego (Dz. U. 2014 poz. 1675).

Zbiornik bezciśnieniowy i niskociśnieniowy (o nadciśnieniu nie wyższym niż 0,5 bara) przeznaczony do magazynowania materiałów niebezpiecznych o właściwościach trujących lub żrących podlega dozorowi technicznemu, jeżeli substancje i preparaty chemiczne zostały zakwalifikowane na podstawie odrębnych przepisów jako niebezpieczne: bardzo toksyczne, toksyczne, szkodliwe albo żrące.

Wyjątki:

• zbiorniki służące do transportu materiałów trujących lub żrących, które podlegają wymaganiom określonym w odrębnych przepisach,

• zbiorniki w ciągu technologicznym niesłużące do magazynowania,

• opakowania przeznaczone do magazynowania i transportu materiałów niebezpiecznych o właściwościach trujących lub żrących, o których mowa w odrębnych przepisach,

• opakowania fabrycznych środków farmaceutycznych i materiałów medycznych,

• przedmioty i urządzenia zawierające materiały żrące, w szczególności ogniwa elektryczne mokre i suche oraz pojemniki z ładunkami żrącymi w gaśnicach pianowych,

• zbiorniki przeznaczone do materiałów radioaktywnych.

Wyjaśnienia do tablicy:

W kolumnach dotyczących pojemności litery oznaczają:

U – dozór techniczny uproszczony, O – dozór techniczny ograniczony, P – dozór techniczny pełny

Dla urządzenia objętego formą dozoru technicznego uproszczonego nie wydaje się decyzji zezwalającej na jego eksploatację.

Na zlecenie eksploatującego dla urządzeń objętych dozorem technicznym uproszczonym wykonywane są badania kwalifikacyjne, których celem jest sprawdzenie dokumentacji urządzenia, sprawdzenie stanu technicznego urządzenia i jego wyposażenia, przeprowadzenie prób technicznych przed uruchomieniem urządzenia orz w warunkach pracy zwłaszcza, gdy bezpieczeństwo eksploatacji urządzenia zależy od warunków zainstalowania.

Jeżeli urządzenie techniczne jest objęte formą dozoru technicznego pełnego lub ograniczonego potrzebujesz decyzji zezwalającej na eksploatację.

W toku eksploatacji urządzeń technicznych objętych dozorem technicznym pełnym organ właściwej jednostki dozoru technicznego:

• przeprowadza badania urządzenia w warunkach gotowości do pracy – badanie odbiorcze;
• wykonuje okresowe i doraźne badania techniczne,
• sprawdza zaświadczenia kwalifikacyjne osób obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne.

 W toku eksploatacji urządzeń technicznych objętych dozorem technicznym ograniczonym organ właściwej jednostki dozoru technicznego:

• przeprowadza badania urządzenia w warunkach gotowości do pracy – badanie odbiorcze,
• wykonuje doraźne badania techniczne,
• sprawdza zaświadczenia kwalifikacyjne osób obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne.

Decyzji zezwalającej na eksploatację nie wydaje się w przypadku urządzeń technicznych objętych uproszczoną formą dozoru.

Na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000r. o dozorze technicznym, decyzji zezwalającej na eksploatację nie wydaje się dla urządzeń objętych dozorem technicznym uproszczonym lub oznaczonych przez wytwarzającego znakiem dozoru technicznego.

Nowe urządzenia

• zgłoszenie urządzenia w formie pisemnego wniosku skierowanego do właściwego terenowo oddziału UDT. Załącznik do wniosku stanowią dwa komplety dokumentacji dla każdego ze zgłaszanych urządzeń podlegających dozorowi technicznemu,
• rozpatrzenie wniosku i przystąpienie do badań odbiorczych,
• wystawienie przez inspektora UDT protokołu z badania oraz wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację po pozytywnym wyniku badania,
• przesłanie drogą  pocztową księgi rewizyjnej oraz wystawienie rachunku.

Urządzenia ponownie rejestrowane

• zgłoszenie urządzenia w formie pisemnego wniosku skierowanego do oddziału UDT wraz z księgą rewizji urządzenia i wymaganą dokumentacją,
• uzgodnienie ze zgłaszającym czasu, miejsca i zakresu badań doraźnych eksploatacyjnych po zweryfikowaniu dokumentacji a w przypadkach złożonych wymagane jest przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego, w oparciu o które ustalany jest dalszy sposób postępowania w odniesieniu do wymagań w zakresie dokumentacji technicznej i wymaganych badań,
• wystawienie przez inspektora UDT protokołu z badania/ badań oraz wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację w przypadku pozytywnego wyniku ostatecznego badania,
• przesłanie drogą  pocztową książki rewizji oraz wystawienie rachunku.

1. Dokumentacja techniczna wystawiona przez wytwarzającego (w zakresie podanym w §42 rozp. MG z dnia 16 kwietnia 2002 roku).
2. Poświadczenie wytwarzającego zbiornik, że jest on wykonany i zbadany zgodnie z dokumentacją techniczną oraz warunkami określonymi w uprawnieniu do wytwarzania. Poświadczenie powinno być wystawione również przez montującego zbiornik, w przypadku montażu zbiornika na miejscu ustawienia.
3. Opis działania, wraz z danymi dotyczącymi osprzętu i źródeł zasilania (wniosek).
4. Schemat połączeń ze współpracującymi urządzeniami.
5. Dane dotyczące zabezpieczeń antykorozyjnych w tym opis systemu zabezpieczenia katodowego dla zbiorników podziemnych, jeżeli ma być zastosowany.
6. Plan usytuowania zbiornika umiejscowionego z uwidocznieniem miejsca ustawienia zbiornika oraz związanych z nim urządzeń – dla zbiornika ustawionego w budynku.
7. Plan usytuowania zbiornika umiejscowionego z uwzględnieniem rozmieszczenia sąsiadujących budynków i urządzeń w odległości 10 m – dla zbiornika ustawionego na zewnątrz budynku.
8. Protokół badania szczelności wykładziny lub powłoki ochronnej, jeżeli takie badanie jest wymagane w dokumentacji technicznej.
9. Instrukcję eksploatacji zbiornika dostarczoną przez wytwarzającego (w przypadku zbiornika przygotowanego do eksploatacji) lub opracowaną i/lub uzupełnioną przez eksploatującego.

Wymieniona wyżej dokumentacja dotyczy również urządzeń po raz kolejny oddawanych do eksploatacji, przy czym może ona ulec modyfikacji w oparciu o prowadzone w takim przypadku badanie kwalifikacyjne.

Urządzenie techniczne, dla którego ustalono formę dozoru technicznego pełnego lub ograniczonego wymaga rejestracji oraz uzyskania przez eksploatującego decyzji zezwalającej na eksploatację wydaną przez właściwy organ dozoru technicznego.
Przed wydaniem pierwszej decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia technicznego organ właściwej jednostki dozoru technicznego wykonuje badania odbiorcze w zakresie:

1. rewizji zewnętrznej w ruchu na miejscu zainstalowania – ustawienia zbiornika
2. sprawdzenia kompletności wymaganej dokumentacji
3. wykonania próby szczelności wraz z osprzętem, jeżeli próba taka jest wymagana

W trakcie eksploatacji urządzenie ciśnieniowe podlega następującym badaniom:

• badania okresowe – dla urządzeń objętych dozorem pełnym, w terminach określonych dla danego rodzaju urządzenia,
• badania doraźne:
  • eksploatacyjne – w przypadku stwierdzenia niewłaściwego stanu zbiornika oraz zakończenia jego modernizacji lub naprawy,
  • po niebezpiecznym uszkodzeniu zbiornika lub nieszczęśliwym wypadku związanymi z eksploatacją zbiornika,
• kontrolne – przeprowadza się w ramach nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o dozorze technicznym.

Badania okresowe są wykonywane jako:

• rewizje wewnętrzne – obejmują ocenę wizualną stanu ścianek wewnątrz zbiornika, jego połączeń, wzmocnień oraz wyposażenia. W uzasadnionych przypadkach ocena wizualna może być uzupełniona lub zastąpiona innymi badaniami,
• próby szczelności,
• rewizje zewnętrzne – ocena wizualna stanu ścianek w miejscach dostępnych oraz sprawdzenie w miarę możliwości działania jego osprzętu.

Badania doraźne eksploatacyjne są wykonywane na wniosek eksploatującego urządzenie, w szczególności w przypadku:

• naprawy lub modernizacji zbiornika oraz wymiany jego elementów,
• wymiany lub naprawy urządzeń zabezpieczających przed wzrostem ciśnienia,
• wymiany urządzeń zasilających na urządzeniu o innych parametrach lub innej charakterystyce,
• nieszczelności ścianek zbiornika,
• zmiany połączeń określonych w schemacie połączeń ze współpracującymi urządzeniami,
• przekroczenia dopuszczalnych parametrów pracy zbiornika,
• wystąpienia innych okoliczności ustalonych przez organ w właściwej jednostki dozoru technicznego.

Eksploatujący przygotowuje urządzenie do badań w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia, w sposób zapewniający bezpieczeństwo osób wykonujących badania. Eksploatujący zapewnia obsługę techniczną wykonywanych badań.

Przygotowując urządzenia do badań należy uwzględniać wymagania zawarte w instrukcji eksploatacji urządzenia oraz dodatkowe wymagania, uwzględniające indywidualne cechy danej konstrukcji. W szczególnych przypadkach należy wymagania w tym zakresie ustalić z organem właściwej jednostki dozoru technicznego.

Jeżeli substancja stwarza dodatkowo zagrożenie pożarowe, w tym jeżeli jest jednocześnie klasyfikowana jako ciekła zapalna, należy zastosować dodatkowe środki bezpieczeństwa (jak dla zbiorników na materiały ciekłe zapalne).

Bezpośrednio przed przystąpieniem do badania wewnątrz urządzenia ciśnieniowego inspektor powinien zostać poinformowany przez przedstawiciela firmy odpowiedzialnego za kontakt z oddziałem UDT o:

• rodzaju zagrożeń, jakie mogą wystąpić;
• zastosowanych środkach ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz o sposobie ich stosowania;
• sposobie sygnalizacji między osobami pracującymi wewnątrz urządzenia, a osobami asekurującymi ich na zewnątrz urządzenia;
• postępowaniu w razie wystąpienia zagrożenia

Ponadto przedstawiciel firmy odpowiedzialny za kontakt z oddziałem UDT powinien zapewnić inspektora, iż urządzenie zostało odpowiednio przygotowane do badania (zezwolenie w formie pisemnej na wejście do urządzenia).

Przed wejściem do urządzenia inspektor ma prawo zażądać przedłożenia protokołu z pomiarów zawartości składników atmosfery we wnętrzu urządzenia. Pomiar powinien być wykonany i potwierdzony przez kompetentne służby bezpośrednio przed wejściem do urządzenia.

Czynności wykonywane w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, określonych w przepisach szczegółowych (branżowych, resortowych, zarządzeniach wewnątrzzakładowych, itp.), przy których wymagane jest tymi przepisami pisemne polecenie wykonania pracy, powinny być dokonywane przy współudziale upoważnionego pracownika zakładu, na terenie którego czynności te są wykonywane.

Podjęcie i prowadzenie pracy w zamkniętych przestrzeniach, do których wejście odbywa się przez włazy lub otwory, lub jest w inny sposób utrudnione, powinno w uzasadnionych przypadkach nastąpić na podstawie pisemnego dopuszczenia do wejścia wydanego w trybie ustalonym przez przedsiębiorcę / użytkownika urządzenia technicznego. Osoba wydająca takie polecenie powinna sprawdzić, czy przygotowania organizacyjne i techniczne zapewniają bezpieczeństwo pracownikom podczas wykonywania pracy oraz zapewnić stały nadzór i możliwość udzielenia im natychmiastowej pomocy w razie nagłej potrzeby lub wypadku.

Eksploatujący urządzenie techniczne jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić organ właściwej jednostki dozoru technicznego o każdym niebezpiecznym uszkodzeniu lub nieszczęśliwym wypadku związanym z jego eksploatacją.

Ogólne informacje dotyczące przygotowania urządzenia do badań

• wykonanie rewizji wewnętrznej
  • urządzenie należy opróżnić z czynnika zachowując wszelkie środki bezpieczeństwa,
  • należy otworzyć wszelkie dostępne do oględzin otwory rewizyjne (np. włazy, wyczystki, króćce, wzierniki),
  • urządzenie należy oczyścić przez przemycie, przedmuchanie parą lub gazem obojętnym oraz przedmuchanie powietrzem do stopnia umożliwiającego oględziny powierzchni ścianek wewnętrznych,
  • na czas trwania prac należy wyłączyć z ruchu wszelkie urządzenia, które mogą stanowić zagrożenie dla wykonujących badania (w tym środki zasilania),
  • należy zapewnić bezpieczne oświetlenie urządzenia,
  • w czasie wykonywania badania należy przestrzegać wszelkich zasad BHP, w tym m.in. zapewnić niezbędne środki ochrony zbiorowej, indywidualnej i ppoż.,
  • bezpośrednio przed badaniem należy dokonać pomiarów  atmosfery wewnątrz zbiornika na występowanie atmosfery wybuchowej oraz zawartości tlenu.

• wykonanie rewizji zewnętrznej
  • zbiornik należy przedstawić do badania w sposób umożliwiający oględziny ścianek zewnętrznych oraz oględziny i w miarę możliwości sprawdzenie działania wyposażenia;
  • należy umożliwić dostęp do urządzeń zasilających
  • w czasie wykonywania badania należy przestrzegać wszelkich zasad BHP, w tym m.in. zapewnić niezbędne środki ochrony zbiorowej, indywidualnej i ppoż.

• wykonanie próby szczelności
  • Wartość ciśnienia próbnego zazwyczaj przyjmuje się zgodnie z dokumentacją techniczną zbiornika;
  • Należy liczyć się z koniecznością całkowitego odcięcia urządzenia od instalacji poprzez np. zaślepienie króćców, zamknięcie zaworów odcinających;
  • Próba może być wykonywana bez zdejmowania izolacji zewnętrznej;
  • W czasie wykonywania badania należy przestrzegać wszelkich zasad BHP, w tym m.in. zapewnić niezbędne środki ochrony zbiorowej, indywidualnej i ppoż.

Eksploatację urządzeń technicznych prowadzi się zgodnie z ich przeznaczeniem, zasadami określonymi w przepisach odpowiednich rozporządzeń (patrz: Podstawa prawna) oraz instrukcją eksploatacji, stosując odpowiednie środki bezpieczeństwa.

Zbiornik umiejscowiony, którego pojemność wynosi powyżej 1 m3, przeznaczony do cieczy bardzo toksycznych lub żrących, powinien być zabezpieczony, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej, przed przenikaniem czynnika roboczego do gruntu oraz do wód powierzchniowych i gruntowych.

Jako zabezpieczenie można stosować urządzenie zabezpieczające przed wyciekiem, w szczególności:

• podwójną ściankę zbiornika i monitorowanie przestrzeni międzyściankowej;
• zbiornik rezerwowy, ścianę osłonową, obwałowanie lub tacę;
• hermetyczne pomieszczenie z drzwiami umieszczonymi na odpowiedniej wysokości, w którym jest ustawiony zbiornik;
• geomembranę.

Jeżeli ścianka zewnętrzna zbiornika styka się z gruntem, to zbiorniki stalowe podziemne oraz dna stalowych zbiorników naziemnych o osi pionowej powinny być wyposażone w system zabezpieczenia katodowego. System ten powinien gwarantować ujemny potencjał zbiornika w stosunku do gruntu.